വെറുമൊരു ഡിസൈനല്ല! പഴയ ട്രെയിൻ ടിക്കറ്റിലെ ആ കുഞ്ഞു ദ്വാരങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ ഒരു രഹസ്യമുണ്ട്
ഡൽഹി: ഓൺലൈൻ ബുക്കിങ്ങും ഇ-ടിക്കറ്റുകളും വരുന്നതിന് മുൻപ് അച്ചടിച്ച റെയിൽവേ ടിക്കറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യക്കാർ യാത്ര ചെയ്തിരുന്നത്. ആ പഴയ ടിക്കറ്റുകൾ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ചാൽ രണ്ട് അരികുകളിലും ചെറിയ ദ്വാരങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയും. അതു വെറുമൊരു ഡിസൈന് അല്ല. അതിന് കൃത്യമായ കാരണവുമുണ്ട്.
ടിക്കറ്റുകൾ എളുപ്പത്തിൽ കീറാൻ വേണ്ടിയുള്ളതാണെന്നോ ഡിസൈനിന്റെ ഭാഗമാണെന്നോ ആണ് പലരും കരുതിയത്. വാസ്തവത്തിൽ, ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ദിവസവും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ടിക്കറ്റുകൾ കൃത്യമായി നിർമിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രിന്റിങ് സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പ്രധാന ഭാഗമായിരുന്നു അവ.
കമ്പ്യൂട്ടറുകളും ആധുനിക പ്രിന്ററുകളും സാധാരണമാകുന്നതിന് മുമ്പ്, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് യാത്രക്കാർക്ക് റെയിൽവേ ടിക്കറ്റുകൾ അച്ചടിക്കുക എന്നത് വലിയൊരു ജോലിയായിരുന്നു. പേപ്പറിൽ ടിക്കറ്റുകൾ അച്ചടിക്കുന്ന ഡോട്ട്-മാട്രിക്സ് പ്രിന്ററുകളെയാണ് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്. കൂടാതെ അവയുടെ വ്യത്യസ്തമായ ക്ലിക്കിങ് ശബ്ദത്തിന് പേരുകേട്ടവയും ആയിരുന്നു. പഴയ ടിക്കറ്റുകളുടെ അരികിലുള്ള ചെറിയ ദ്വാരങ്ങൾ സ്പ്രോക്കറ്റ് ഹോളുകൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ടിക്കറ്റുകൾ പ്രത്യേക ഷീറ്റുകളായി അച്ചടിക്കുന്നതിനുപകരം, പ്രിന്ററുകൾ അച്ചടി പ്രക്രിയയിൽ മെഷീനിലൂടെ നീങ്ങുന്ന പേപ്പർ റോളുകൾ ഉപയോഗിച്ചു.
പ്രിന്ററിനുള്ളിൽ പേപ്പറിലെ സുഷിരങ്ങളിലേക്ക് കൃത്യമായി ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചെറിയ ‘പല്ലുകളുള്ള ഗിയറുകൾ’ (Toothed Gears) ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ ഗിയറുകൾ കറങ്ങുമ്പോൾ പേപ്പറിനെ ഒരേ വേഗതയിലും കൃത്യമായ നേർരേഖയിലും വഴുതിപ്പോകാതെ മുന്നോട്ട് വലിച്ചു നീക്കി. പേപ്പർ അല്പം പോലും കോണിപ്പോകാതെ കൃത്യമായ സ്ഥാനത്ത് തന്നെ വിവരങ്ങൾ (തിയതി, സമയം, സീറ്റ് നമ്പർ, ചാർജ്) അച്ചടിച്ചുവരുന്നു എന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ ഈ ലളിതമായ സംവിധാനം സഹായിച്ചു.
ട്രെയിൻ നമ്പർ, യാത്രാ തിയതി, സ്റ്റേഷനുകളുടെ പേരുകൾ, ടിക്കറ്റ് നിരക്ക്, സീറ്റ്/ബർത്ത് വിവരങ്ങൾ തുടങ്ങി നിർണായകമായ വിവരങ്ങളാണ് ഓരോ റെയിൽവേ ടിക്കറ്റിലും രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. പേപ്പർ അല്പം പോലും വഴുതിമാറിയാൽ ഈ വിവരങ്ങൾ തെറ്റായ സ്ഥാനത്ത് അച്ചടിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടായിരുന്നു.സ്പ്രോക്കറ്റ് ദ്വാരങ്ങൾ ഓരോ ടിക്കറ്റും കൃത്യമായി വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കി ഇത് യാത്രക്കാർക്കും ടിക്കറ്റ് പരിശോധകർക്കും അച്ചടി പിശകുകളും ആശയക്കുഴപ്പവും ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിച്ചു.
സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിച്ചതോടെ, ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ക്രമേണ ശബ്ദമുള്ള ഡോട്ട്-മാട്രിക്സ് പ്രിന്ററുകൾക്ക് പകരം വേഗതയേറിയതും നിശബ്ദവുമായ തെർമൽ പ്രിന്ററുകൾ ഉപയോഗിച്ചു. പഴയ മെഷീനുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, തെർമൽ പ്രിന്ററുകൾക്ക് പേപ്പർ നീക്കാൻ സ്പ്രോക്കറ്റ് ഹോളുകളോ പല്ലുള്ള ഗിയറുകളോ ആവശ്യമായിരുന്നില്ല.
ഇന്ന് ഭൂരിഭാഗം യാത്രക്കാരും ഓൺലൈൻ വഴിയാണ് ട്രെയിൻ ടിക്കറ്റുകൾ ബുക്ക് ചെയ്യുന്നത്. യാത്രവേളയിൽ സ്മാർട്ട്ഫോണിൽ ഇ-ടിക്കറ്റോ പിഎൻആർ വിവരങ്ങളോ കാണിച്ചാൽ മാത്രം മതിയാകും. ഡിജിറ്റൽ ടിക്കറ്റിംഗ് സാധാരണമായതോടെ, ഒരു കാലത്ത് അച്ചടി കൃത്യതയ്ക്ക് സഹായിച്ചിരുന്ന കടലാസ് ടിക്കറ്റുകളും അവയിലെ ചെറിയ സുഷിരങ്ങളും ഇന്ന് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു.
